226-milionow-zlotych-niewykorzystanych-na-profilaktyke-fundacja-rozwoju-mlodego-pokolenia-apeluje-do-samorzadow-przed-budzetem-na-2027-rok

226 milionów złotych niewykorzystanych na profilaktykę. Fundacja Rozwoju Młodego Pokolenia apeluje do samorządów przed budżetem na 2027 rok

18 listopada, 2026

20 i 21 listopada na PGE Narodowym w Warszawie odbędzie się ForFin 2026 – największe bezpłatne wydarzenie w Polsce poświęcone edukacji finansowej i inwestowaniu. W gronie partnerów społecznych wydarzenia znalazła się Fundacja Rozwoju Młodego Pokolenia. 21 listopada Fundacja zaprezentuje „7 zasad budżetu skutecznej profilaktyki” oraz zaprosi przedstawicieli samorządów do dialogu przy wypracowaniu rozwiązań na 2027 rok.

Budżet to nie tylko plan wydatków. To decyzja o przyszłości Młodego Pokolenia

Listopad jest kluczowym momentem dla finansowania lokalnych działań profilaktycznych. Do 15 listopada zarządy jednostek samorządu terytorialnego mają obowiązek przedstawić projekty budżetów na kolejny rok radom oraz regionalnym izbom obrachunkowym. To właśnie na tym etapie zapadają decyzje, które będą miały bezpośredni wpływ na zapobieganie kryzysom m.in. poprzez dostępność programów profilaktycznych, wsparcia psychologicznego oraz pomocy kierowanej do dzieci, młodzieży i rodzin w 2027 roku.

Dane z systemu raportowania KCPU-G1 za 2025 rok pokazują, że problemem nie jest wyłącznie wysokość dostępnych środków, ale również sposób ich planowania i wykorzystywania. Gminy mają dostępne na realizację programów profilaktyki i rozwiązywania problemów uzależnień około 1,566 mld zł, jednak faktycznie wykorzystały około 1,340 mld zł. Różnica między planem a wykonaniem wyniosła blisko 226,7 mln zł. W skali kraju nie wykonano 14,5%planowanych wydatków – to niemal co siódma zaplanowana złotówka.

Niepokojące są również dane dotyczące jakości realizowanych działań. Spośród 2437 gmin, które przekazały sprawozdania KCPU-G1, 1273 wykazały realizację na swoim terenie co najmniej jednego programu znajdującego się w Systemie Rekomendacji. Oznacza to, że niemal połowa sprawozdających gmin nie wykazała realizacji żadnego programu z bazy rekomendowanej, czyli takich, które spełniają najwyższe standardy jakości.

– Dobra profilaktyka zaczyna się nie w dniu festynu czy jednorazowego spotkania, lecz przy stole, przy którym powstaje budżet. Nie chodzi o to, aby z końcem roku wydać pieniądze za wszelką cenę. Chodzi o to, aby na podstawie konkretnej diagnozy potrzeb, zaplanować takie działania, które są adekwatne dla lokalnej społeczności. Chodzi o to, aby każda wydana złotówka pracowała na konkretny, mierzalny efekt. – mówi Piotr Szwędrowski, prezes Fundacji Rozwoju Młodego Pokolenia.

Mazowsze – blisko 35,6 mln zł różnicy między planem a wykonaniem

W każdym województwie w Polsce są gminy, które realizują działania w sposób przemyślany i wg dobrych praktyk, a inne potrzebują wciąż właściwej edukacji. Patrząc np. na województwo mazowieckie. Według danych KCPU-G1 za 2025 rok 148 spośród 310 sprawozdających mazowieckich gmin wykazało, że na ich terenie przeprowadzono co najmniej jeden program znajdujący się w Systemie Rekomendacji – czyli mniej niż połowa.

Mazowieckie samorządy zaplanowały na gminne programy profilaktyki i rozwiązywania problemów uzależnień około 230 mln zł, natomiast faktycznie wykorzystały około 194,4 mln zł. Różnica wyniosła blisko 35,6 mln zł. To środki, które mogłyby wspierać długofalowe działania prowadzone w szkołach, placówkach wsparcia, punktach konsultacyjnych i programach skierowanych do rodzin.

– Te pieniądze powinny pracować przez cały rok w szkołach, placówkach wsparcia, punktach konsultacyjnych i programach kierowanych do rodzin. Profilaktyka nie może być zbiorem przypadkowych wydarzeń. Powinna być starannie zaplanowanym procesem, konsekwentnie wdrażanym oraz mierzalnym – podkreśla Piotr Szwędrowski.

Siedem zasad budżetu skutecznej profilaktyki

W odpowiedzi na te wyzwania Fundacja Rozwoju Młodego Pokolenia opracowała siedem zasad, które mają pomóc samorządom lepiej planować i rozliczać środki przeznaczone na profilaktykę.

Fundacja rekomenduje – 7P skutecznego finansowania profilaktyki:

1. Policz zasoby
Ustal wszystkie niewykorzystane środki z poprzednich lat i uwzględnij je w planowaniu.

2. Porządkuj źródła
Wyraźnie rozdzielaj w planie i sprawozdawczości środki z „korkowego” oraz z opłat od „małpek”.

3. Poznaj potrzeby
Każde zadanie powiąż z aktualną diagnozą lokalnych problemów i zasobów.

4. Postaw na sprawdzone rozwiązania
W pierwszej kolejności wybieraj programy rekomendowane lub działania oparte na dowodach naukowych.

5. Planuj rezultaty
Przed rozpoczęciem działania określ odbiorców, cele oraz mierzalne wskaźniki zmiany.

6. Prowadź systematycznie
Zapewnij ciągłość programu, przygotowanych realizatorów i pełny cykl działań.

7. Porównuj efekty
Co roku oceniaj nie tylko poziom wydatków, lecz przede wszystkim osiągnięte rezultaty.

Hasło pomocnicze:
Policz. Poznaj. Zaplanuj. Prowadź. Porównuj.

Fundacja podkreśla, że skuteczna profilaktyka nie powinna być traktowana jako dodatkowy koszt w budżecie samorządu, lecz jako długofalowa inwestycja w zdrowie, bezpieczeństwo
i rozwój mieszkańców. Szczególnie istotne jest tworzenie spójnego systemu wsparcia dzieci
i młodzieży, zanim pojawią się problemy wymagające znacznie bardziej kosztownej interwencji.

ForFin 2026 – jak sprawić, by publiczne pieniądze pracowały na rzecz mieszkańców

Obecność Fundacji Rozwoju Młodego Pokolenia w roli Partnera Społecznego ForFin 2026 to okazja do połączenia świata finansów, biznesu i odpowiedzialności społecznej. Wydarzenie, które gromadzi osoby zainteresowane inwestowaniem, zarządzaniem finansami i rozwojem gospodarczym, stwarza również przestrzeń do rozmowy o tym, jak odpowiedzialnie zarządzać środkami publicznymi i inwestować w kapitał społeczny.

Celem inicjatywy jest nie tylko zwrócenie uwagi na niewykorzystane środki, ale przede wszystkim zmiana podejścia do planowania lokalnej profilaktyki – od działań doraźnych
w kierunku przemyślanych, systematycznych i mierzalnych programów.

Pamiętajmy, inwestowanie w Młode Pokolenie zaczyna się znacznie wcześniej niż
w momencie pojawienia się problemu czy kryzysu. Zaczyna się od odpowiedzialnych decyzji podejmowanych dzisiaj – również tych zapisanych w samorządowych budżetach.

Artykuł w tematyce:
Biznes i finanse

Dodaj komentarz